Autorzy lektur o największym dorobku w naszym portalu: Anton Czechow | Dziekoński | Homer | Kraszewski | Sienkiewicz | Nieznany
Rusi, to jeszcze, przynajmniej zdaniem niektórych, istnieje problem dalszego ciągu książki. Chodzi tu o opublikowane w Rosji dopiero w 1911 roku trzy dalsze opowieści, których tekst znaleziony został wśród papierów po zmarłym w 1981 roku starcu Ambrożym z Optino. Przed ich opublikowaniem cztery pierwsze opowieści wydano już trzy- lub nawet czterokrotnie, co sprawiło, ze książka znana była szeroko w całej Rosji. Interesujący jest więc fakt, że dopiero wówczas i w dodatku po dłuższym chyba okresie od śmierci starca Ambrożego odnaleziono owe trzy dalsze opowieści, różniące się językiem i formą od pierwszych czterech. Ważne jest, że od początku były one traktowane jako druga część Opowieści pielgrzyma. Trzeba jeszcze dodać, że późniejsze, trzecie lub czwarte, jeszcze dziewiętnastowieczne wydania części znanej dziś jako pierwsza zawierały dodatek zatytułowany Trzy klucze do skarbca modlitwy wewnętrznej, obejmujący teksty patrystyczne związane z modlitwą Jezusową, wybrane przez późniejszego wydawcę Opowieści.
Wszystko to sprawiło, że zaczęły kształtować się różne tradycje wydawnicze. Według pierwszej z nich książka zawiera jedynie cztery pierwsze opowieści, według drugiej są one uzupełnione o dodatek patrystyczny. Trzecia tradycja łączy w jednym tomie pierwsze cztery opowieści z trzema odnalezionymi później, zwanymi też czasem "rozmowami" lub "spotkaniami", a tradycja czwarta dołącza jeszcze wspomniany dodatek patrystyczny, umieszczając go po pierwszych czterech opowieściach, a więc w jego pierwotnym miejscu, albo wreszcie po siedmiu opowieściach. W niniejszym wydaniu idziemy za tradycją trzecią, bardziej "umiarkowaną", także dlatego, by nie tracić okazji wyrażenia zachęty do wydania w Polsce Filokalii (czyli Dobrotolubija), bodaj w 1-2 tomowym wyborze, na wzór znanych od kilku dziesiątków lat wydań niemieckich, francuskich, angielskich czy włoskich.
Tłumacz
Lublin, w marcu 1988 roku